İngiltere'de polis denetim kurumu uyardı: geriye dönük yüz tanıma sonuçları sık sık istihbarat yerine delil gibi kullanılıyor

İngiltere'de polis ve itfaiye teşkilatlarını denetleyen HMICFRS, polis güçlerinin ve National Crime Agency'nin geriye dönük yüz tanıma (retrospective facial recognition, RFR) kullanımını inceleyen bir rapor yayımladı. The Register'ın 13 Kasım'da aktardığına göre rapor, teknolojinin sorumlu kullanımı konusunda sahada büyük bir bilgi boşluğu olduğunu söylüyor.

RFR, canlı kamera taramasından farklı çalışıyor: bir olaydan sonra elde edilen görüntü, polisin elindeki fotoğraf veritabanıyla karşılaştırılıyor ve olası eşleşmeler listeleniyor. Bu yüzden sonuç bir kimlik tespiti değil, soruşturmacıya yön veren bir ipucu sayılıyor.

Raporun bulguları

• İstihbarat ile delil karışıyor. Rapora göre soruşturmacılar RFR sonuçlarını "sık sık" istihbarat yerine delil gibi ele aldı. National Police Chiefs' Council'ın aksi yöndeki yönlendirmesine rağmen durum bu.
• Aşırı güven. Az sayıda vakada bazı görevlilerin RFR sonucuna "fazla yaslandığı" tespit edildi. The Register, haber başlığında bunun yanlış gözaltı riski doğurduğunu vurguluyor; haberde belirli bir yanlış gözaltı vakası adlandırılmıyor.
• Mevzuat geride. Kurum, yönetişim ve mevzuatı "parçalı ve az gelişmiş" olarak niteliyor; mevcut yasaların teknolojiye ayak uyduramadığını belirtiyor.
• Gözaltı fotoğrafları. Polis güçlerinin gözaltı fotoğraflarını çok sık biçimde Police National Database'de tuttuğu kaydediliyor. Hazırlanan Police Reform Bill, bu görüntüleri DNA ve parmak iziyle aynı gruba almayı öngörüyor.

Müfettiş Kathryn Stone bulguları "son derece endişe verici" diye niteledi ve kararların insan muhakemesine bağlı kalması gerektiğini söyledi. HMICFRS, Police Reform Bill'e RFR için yasal bir uygulama kodu eklenmesini istiyor.

Karşı görüşler

Habere göre Home Office'in aynı hafta yayımladığı verilerde, teknolojiyle ilgili olumsuz deneyim bildiren polis görevlilerinin oranı yalnızca yüzde 4. Sivil haklar örgütü Big Brother Watch'tan Jasleen Chaggar ise polisin RFR kullanımını kayıt altına almadığını söylüyor. Kayıt tutulmadığında, teknolojinin kaç soruşturmada ve hangi sonuçla kullanıldığını dışarıdan denetlemek mümkün olmuyor.

Neden önemli?

Rapor, yüz tanımayla ilgili tartışmayı doğruluk oranından kullanım disiplinine çekiyor. Sorun yalnızca algoritmanın yanılması değil; eşleşme listesinin, ek doğrulama yapılmadan sonuç gibi okunması. Biyometrik eşleştirme kullanan her kurum için aynı risk geçerli: sistemin çıktısı bir olasılık, karar ise insanın.

Türkiye açısından bakıldığında, biyometrik veri KVKK'da özel nitelikli kişisel veri sayılıyor. Yüz tanıma kullanan ya da kullanmayı planlayan kurumlar için İngiltere'deki denetim bulguları, süreç tasarımında nelerin yazılı olması gerektiğini gösteren bir kontrol listesi niteliğinde.