ABD'de Demokratlar Nvidia'nın Çin'e çip satışları için inceleme başlattı; Ticaret Bakanı Lutnick'ten kayıtların saklanması istendi

ABD Kongresi'ndeki Demokratlar, Trump yönetiminin Nvidia'nın Çin'e çip satışlarını nasıl ele aldığına ilişkin bir inceleme başlattı. TechCrunch'ın haberine göre girişim, Temsilciler Meclisi Bütçe ve Vergi Komitesi'nin (Ways and Means) kıdemli Demokrat üyesi Richard Neal ile Senato Finans Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Ron Wyden'dan geldi. İkili, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e bir mektup göndererek bakanlıktan konuyla ilgili kayıtları saklamasını istedi.

İnceleme, Jensen Huang'ın Nvidia CEO'luğundan ayrıldığı gün açıklandı. TechCrunch, azınlık partisi oldukları için Demokratların soru sorabildiğini ama yanıt verilmesini zorunlu kılamadığını hatırlatıyor.

Mektupta ne soruluyor?

Habere göre mektup, Nvidia'nın H200 çiplerinin Çin'e satışına izin veren düzenlemeyi hedef alıyor. Mektuptaki anlatıma göre Tayvan'da üretilen çipler önce ABD'ye getiriliyor, burada gümrük vergisine tabi tutuluyor, ardından Ticaret Bakanlığı ihracat lisansı veriyor. Mektup bunu "anayasaya aykırı görünen bir ihracat vergisi sistemi" olarak niteliyor ve hukuka aykırı olduğunu öne sürüyor. TechCrunch, gelir paylaşımının gizli olmadığını da not ediyor: AP'nin Ağustos 2025'te bildirdiğine göre Nvidia ve AMD, ihracat lisansı karşılığında Çin'e çip satış gelirlerinin yüzde 15'ini ABD hükümetiyle paylaşmayı kabul etmişti.

Mektubun diğer soruları şöyle özetleniyor:

• Singapur merkezli Nvidia müşterisi Megaspeed'in, ABD istihbaratının şüpheleri bakana iletildiği bildirildikten sonra da neden çip almaya devam edebildiği. ABD'li yetkililerin, şirketin gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin'e yönlendirilmesine aracılık ettiğinden şüphelendiği aktarılıyor.
• Kayıtlı adreslerinde fiziksel varlığı bulunmadığı belirtilen başka Asya şirketlerine satış onayının neden verildiği.
• Nvidia'nın, Trump'ın projelerine yaptığı bildirilen 26 milyon dolarlık bağışın ihracat kararında rol oynayıp oynamadığı.

Bunların tamamı mektuptaki iddialar ve sorular; Ticaret Bakanlığı'nın ya da Nvidia'nın yanıtı haberde yer almıyor.

Neden önemli?

TechCrunch'a göre bu, iddialar gündeme geldikten sonra Kongre'de açılan ikinci inceleme. İlki Cumhuriyetçilerin yönettiği komitelerden geldi ve Huang'ın kapalı oturumda ifade vermeyi kabul etmesiyle sonuçlandı. Yeni inceleme yalnızca şirketi değil, ihracat lisanslarını veren yönetimi de hedef alıyor. Sonuç, gelişmiş AI çiplerinin hangi ülkelere ve hangi aracı şirketlere satılabileceğini belirleyen lisans rejimini etkileyebilir.

Kimin işine yarar / ne yapabilirsiniz?

• GPU tedarik eden kurumlar: Mevcut siparişleri değiştiren bir karar yok. Yine de aracı ve yeniden satıcı üzerinden alım yapanların, ihracat kontrolü uyumunu ve son kullanıcı beyanlarını sözleşmelerinde kontrol etmesi yerinde olur.
• Uyum ve hukuk ekipleri: Lisans koşullarında olası sıkılaşmayı ve ABD Ticaret Bakanlığı'nın resmî açıklamalarını izleyin.
• Takip edenler: Bakanlığın mektuba yanıtı, Huang'ın kapalı oturumdaki ifadesi ve Nvidia'nın salı günü beklenen bilanço açıklaması.