New York, kişisel veriye göre fiyat belirlemeyi yasaklıyor: Belediye Meclisi surveillance pricing tasarısını 44'e 5 kabul etti
New York Belediye Meclisi, işletmelerin müşterinin kişisel verisini kullanarak aynı ürüne farklı fiyat uygulamasını yasaklayan tasarıyı onayladı. Seattle'dan sonra ikinci şehir olan New York'ta ihlal başına 1.000 dolara kadar para cezası öngörülüyor.
New York Belediye Meclisi, perakendecilerin ve diğer işletmelerin müşterilerin kişisel verilerini kullanarak aynı ürün için farklı kişilere farklı fiyat uygulamasını ("surveillance pricing") yasaklayan tasarıyı kabul etti. The Record'un 13 Kasım tarihli haberine göre oylama perşembe günü yapıldı ve tasarı 44'e karşı 5 oyla geçti.
New York, bu tür bir yasağı kabul eden ikinci ABD şehri oldu; Seattle'da benzer bir düzenleme geçen ay yasalaşmıştı. Belediye Başkanı Zohran Mamdani tasarının kabulünü olumlu karşıladı.
Tasarı ne getiriyor?
- Şehrin Tüketici ve Çalışan Koruma Dairesi, surveillance pricing uygulayan şirketlere ihlal başına 1.000 dolara kadar para cezası kesebilecek.
- Meclisin açıklamasına göre "gerçek, meşru ve şeffaf" indirim ve ödüller kapsam dışında: bir alana bir bedava kampanyaları, sadakat programları, gazi ve öğrenci indirimleri gibi.
Çalışmada yer alan Consumer Reports politika analisti Grace Gedye, düzenleme yürürlüğe girdiğinde sekiz milyon kişinin arama geçmişinin ya da sitede neyin üzerinde durduğunun gördüğü fiyatı etkileyip etkilemediğini merak etmek zorunda kalmayacağını söyledi. Gedye'ye göre New York için fiyatlandırma pratiğini değiştirmek zorunda kalan şirketler bunu ülkenin geri kalanında da uygulamayı seçebilir.
Eyaletler ve federal düzey
Habere göre New York eyalet meclisi benzer bir yasayı haziranda kabul etti; ancak tasarı aylardır valinin imzasını bekliyor. New Jersey, Connecticut ve Maryland'de benzer yasaklar yürürlükte. Center for Democracy and Technology'den George Slover, yeni yasama dönemlerinde daha fazla eyalette tasarı beklendiğini belirtti.
Federal tarafta FTC, ekim ayında yemek teslimatı, hava yolu, araç paylaşımı ve perakende alanından dokuz şirkete, kişisel veriyi fiyat belirlemede nasıl kullandıklarına dair kapsamlı sorular yöneltti. The Record, bu uygulamanın market, araç paylaşımı ve hava yolu sektörlerinde yaygın olduğunun düşünüldüğünü, ancak kamuya açık kanıtın sınırlı olduğunu not ediyor.
Neden önemli?
Surveillance pricing, veri simsarlarının sattığı ayrıntılı tüketici profilleri ile algoritmik fiyatlandırmanın birleştiği noktada duruyor: kişisel veri yalnızca reklam hedeflemede değil, kişinin ödeyeceği fiyatın belirlenmesinde de kullanılabiliyor. Düzenleme, kişisel verinin toplanmasına değil kullanım amacına sınır koyan bir örnek.
Ne yapılmalı?
- ABD'de tüketiciye satış yapan şirketler, dinamik fiyatlandırma sistemlerinin hangi girdileri kullandığını envanterlesin: konum, cihaz, tarama geçmişi, satın alma profili gibi kişisel veriler fiyatı etkiliyor mu?
- Fiyatlandırma algoritmalarının kararlarını denetlenebilir biçimde kayıt altına alın; "bu fiyat neden bu kişiye gösterildi" sorusuna cevap verebilmek gerekir.
- İndirim ve sadakat programlarının koşullarını açık ve herkese aynı biçimde duyurun; düzenleme şeffaf kampanyaları kapsam dışında tutuyor.
- Türkiye'deki şirketler için doğrudan bir yükümlülük doğmuyor; ancak kişisel veriyle kişiye özel fiyatlandırma yapan sistemlerde KVKK'daki amaçla sınırlılık ve aydınlatma yükümlülüğü açısından hukuk biriminden görüş alınması yerinde olur.
