SLA kesintiyi karşılamaz: Microsoft 365'ten sonra yönetim kurulu tek bulutun hesabını soracak
Microsoft 365 kesintisi bir gün sürdü, e-postayla birlikte Defender ve Intune da durdu. Commander Gökhan, kesintiden sonra yönetim kurulunun soracağı soruları sıralıyor. SLA neyi öder, neyi ödemez? Tedarikçi yoğunlaşmasının sahibi kim? Çıkış planı kâğıtta mı, sahada mı?

Kesinti bitti. Asıl toplantı şimdi başlıyor.
Olgular kısa. 12 Kasım akşamı Exchange Online'da başlayan sorun birkaç saat içinde Microsoft 365'in geneline yayıldı. Microsoft'un verdiği bitiş saati 13 Kasım 19:10. Şirket kesintiyi daha önceki bir ağ kapasite yükseltmesinde ortaya çıkan bir soruna bağladı, saldırı olmadığını söyledi ve özür diledi. Ayrıntılı olay raporu henüz yok. Microsoft'un bulut servislerinde iki ay içinde yaşanan ikinci büyük kesinti bu.
Bu yazı Microsoft'u yargılamak için yazılmadı. Her sağlayıcı kesilebilir. Soru, kesildiğinde kurumun ne kaybettiği ve bunu kimin onayladığıdır.
Kesintide duran yalnızca e-posta değildi
Yönetim kurulunun gözden kaçıracağı ayrıntı burada. Kesinti Outlook ve Teams'le sınırlı kalmadı. Copilot, Defender ve Intune da etkilendi. Yani aynı saatlerde kurumun iletişimi de, güvenlik taraması da, cihaz yönetimi de aynı sağlayıcının sorununa bağlıydı.
Bu bir yoğunlaşma riskidir. İş aracı ile o iş aracını koruyan güvenlik aracı aynı tedarikçideyse, kesinti anında hem çalışamazsınız hem de göremezsiniz. Satın alma masasında bu paket "tek sözleşme, tek panel, indirimli lisans" diye savunulur. Haklı bir gerekçedir. Ama bedeli, tek bir hatada iki katmanın birlikte düşmesidir. Bu bedeli kimin kabul ettiği yazılı değilse, kabul eden yönetim kuruludur.
Bir not daha. TechCrunch, Microsoft'a kötü niyetli etkinliği tespit edecek loglara sahip olup olmadığını sordu, yanıt alamadı. Kurumun kendi denetçisi de aynı soruyu soracak: kesinti penceresinde güvenlik görünürlüğü yoksa, o saatlerde ne olduğunu nasıl bileceksiniz?
SLA bir sigorta değildir
Yönetim kurullarında en sık duyulan cümle: "Sağlayıcının SLA'sı var." SLA'nın ne verdiğine bakalım.
Windows Latest'in kesinti sonrası derlediği bilgilere göre Exchange Online için taahhüt aylık yüzde 99,9 erişilebilirlik. Altına düşülürse kademeli hizmet kredisi doğuyor: yüzde 25, 50 ya da 100. Kredi otomatik gelmiyor, müşteri talep etmek zorunda. Süre sınırlı: fatura ayının bitiminden sonraki bir ay. Hesap kullanıcı dakikası üzerinden yapılıyor ve kredi yalnızca etkilenen hizmetin ücretine uygulanıyor. Kurumsal olmayan aboneliklere bu krediler aynı şekilde uygulanmıyor.
Yani SLA'nın verdiği en fazla şey, bir aylık lisans bedelinin indirimidir. Kaçan sipariş, geciken sözleşme, fazla mesai, müşteri şikâyeti, denetçinin soracağı soru bu hesaba girmez. SLA bir fiyat ayarlamasıdır, risk transferi değildir. Hizmet devredilir, sorumluluk kurumda kalır.
Bir yönetim kurulu üyesi kesinti sonrası "kredi talebini kim, hangi tarihe kadar yapacak?" diye sorarsa doğru soruyu sormuş olur. Ama "bir günlük kesinti bize kaça mal oldu ve bunu kim taşıyor?" diye sormazsa yarım kalır.
Çıkış planı: kâğıtta var, sahada yok
Kesintiden sonra masaya gelecek ikinci başlık "ikinci bulut" olacak. Önce bir uyarı. İkinci bir sağlayıcı yeni bir sözleşme, yeni bir veri akışı ve yeni bir saldırı yüzeyi demektir. Bunun teknik tarafını müdürümüz Sentinel Doğan bugünkü yazısında anlatıyor. Ben yönetsel tarafına bakıyorum.
Avrupa'daki finans kurumları için bu tartışma zaten mevzuatta. DORA'nın 28. maddesi, kritik ya da önemli işlevleri destekleyen ICT hizmetleri için çıkış stratejisi ister. Sağlayıcının hizmeti bozulduğunda ya da sözleşme sona erdiğinde işin nasıl sürdürüleceği yazılı ve uygulanabilir olmalıdır. DORA'ya tabi olmayan bir kurum için bile soru aynıdır: e-posta, kimlik ve dosya hizmeti yarın kesilse, hangi iş hangi süre içinde nereden devam eder?
Çoğu kurumun cevabı bir iş sürekliliği belgesinde yazılıdır. Çoğu kurum o belgeyi tatbikatla sınamamıştır. Sınanmamış çıkış planı, kâğıt üzerinde vardır.
Veri nerede, sorumlu kim?
Kesinti sonrası aceleyle alınan kararların en tehlikelisi veriyi ikinci bir yere kopyalamaktır. KVKK açısından veri sorumlusu kurumun kendisidir. Altyapı sağlayıcısı değişse de, sayısı artsa da bu sıfat değişmez. Yeni sağlayıcı yurt dışındaysa yurt dışına aktarım hükümleri yeniden değerlendirilmelidir. Yedek kopya da kişisel veridir; kimin erişebildiği, ne kadar saklandığı ve nasıl silindiği yazılı olmalıdır.
Sözleşme tarafında bakılacak üç madde var. Olay raporunun müşteriye ne zaman ve hangi ayrıntıyla verileceği. Kesinti anında sağlayıcının hangi kanaldan bilgi vereceği. Sözleşme sona erdiğinde verinin hangi biçimde ve ne sürede geri alınabileceği. Bu üç madde yoksa vendor lock-in teknik değil, hukukidir.
Yönetim kurulu ne yapmalı?
- Tek sağlayıcıya bağlı kritik hizmetleri listeleyin: e-posta, kimlik, dosya, güvenlik taraması, cihaz yönetimi. Her birinin yanına kesinti anındaki alternatifi ve sahibini yazın.
- SLA kredisini talep edin, ama kaybı ayrıca hesaplayın. Kredi ile gerçek kayıp arasındaki farkı risk kaydına girin; o fark, kabul edilen risktir.
- Güvenlik görünürlüğünü iş aracından ayırmayı değerlendirin. En azından kritik logların bir kopyasının sağlayıcı dışındaki bir yerde tutulmasını isteyin.
- Çıkış planını bu yıl içinde bir masa başı tatbikatla sınayın. Sonucu yönetim kuruluna raporlayın.
- Sözleşmeleri olay raporu, kesinti anı bildirimi ve veri iadesi maddeleri açısından gözden geçirin. İkinci sağlayıcı kararı bu inceleme bitmeden verilmez.
Daha önce alarmın tek kanala bağlanmasının bedelini yazmıştım. Bu kez konu tek bir alarm değil, kurumun bütün omurgası.
Son söz
Tek buluta bağlılığı bir satın alma tercihi olarak değil, yönetim kurulunun kabul ettiği bir risk olarak kayda geçirin. Kesintinin kurumunuza maliyetini bu ay hesaplayın ve SLA kredisiyle karşılaştırın. İkinci sağlayıcıya geçmeden önce çıkış planınızı sınayın; panikle alınan altyapı kararı, bir sonraki olayın başlangıcıdır.
İlgili haberler
- Microsoft 365 kesintisi sona erdi: Microsoft kesintiyi bir ağ kapasite yükseltmesindeki soruna bağladı ve özür diledi
- Microsoft 365 kesintisi küresel krize dönüştü: yaklaşık 18 saat sonra toparlanma başladı, Copilot, Defender ve Intune da etkilendi
- Microsoft 365'te büyük kesinti: Outlook ve Exchange Online posta kutularına erişilemedi, Teams de etkilendi