Arşivden: NotPetya — Bir muhasebe programının güncellemesi dünyayı nasıl durdurdu?
27 Haziran 2017'de Ukrayna'da yaygın bir muhasebe yazılımının güncelleme kanalından yayılan NotPetya, fidye yazılımı kılığına girmiş bir wiper'dı. Maersk, Merck ve FedEx'in TNT birimi gibi şirketleri günlerce durdurdu; eski bir Beyaz Saray yetkilisine göre toplam zarar 10 milyar doları aştı.

Hey hey, yıl 2017, aylardan haziran. Ukrayna'da Anayasa Günü tatilinin arifesi; ofislerde herkesin aklı uzun hafta sonunda. Muhasebe bölümlerinde ise sıradan bir sabah: vergi beyannamesi için kullanılan yerli bir program, her zamanki gibi sessizce güncelleme alıyor.
O güncellemeyle birlikte kapıdan içeri giren şey, birkaç saat içinde Kiev'den Kopenhag'a, New Jersey'den Mumbai'ye uzanan bir karanlık oldu. Ekranlarda kırmızı değil siyah bir yazı belirdi: "Dosyalarınız şifrelendi, 300 dolar bitcoin gönderin." Ama bu kez fidyeyi ödeyen de geri bir şey alamayacaktı.
Ne oldu?
Saldırının ilk kapısı, Ukrayna'da şirketlerin vergi işleri için yaygın kullandığı M.E.Doc adlı muhasebe yazılımının güncelleme mekanizmasıydı. ESET'in analizine göre saldırganlar yazılıma bir backdoor yerleştirmiş, 27 Haziran'da da zararlıyı bu kanaldan dağıtmıştı. Yani kurban hiçbir bağlantıya tıklamadı; güvendiği tedarikçinin güncellemesini aldı.
İçeri giren zararlı yalnızca bir makinede kalmadı. Bir ay önce WannaCry'ın kullandığı EternalBlue açığını ve ağdaki makinelerden toplanan kimlik bilgilerini kullanarak aynı ağdaki diğer bilgisayarlara atladı. Ukrayna'da ofisi olan ya da oradaki bir şirketle ağ bağlantısı bulunan her çok uluslu şirket de bu yolun üstündeydi. Wired'ın kapsamlı araştırmasına göre küresel taşımacılık devi Maersk, ilaç şirketi Merck, FedEx'in Avrupa birimi TNT Express, gıda şirketi Mondelez ve inşaat malzemeleri şirketi Saint-Gobain ağır darbe alanlar arasındaydı. Maersk'in limanlarında kapılar kilitlendi, kamyonlar kuyruğa girdi.
Nasıl fark edildi?
İlk bakışta 2016'da görülen Petya fidye yazılımının yeni bir sürümü sanıldı; adı da buradan geldi: "Petya değil", NotPetya. Araştırmacılar kısa sürede iki şeyi gördü. Birincisi, salgının neredeyse tamamı aynı muhasebe yazılımını kullanan makinelerden başlıyordu. İkincisi, fidye ekranı bir tiyatroydu: zararlı, dosyaları geri açmayı mümkün kılacak bilgiyi saklamıyordu. Bu, bir fidye yazılımı değil, fidye yazılımı kılığına girmiş bir wiper (veri yok eden zararlı) idi.
Faturanın sahibi de zamanla netleşti. Şubat 2018'de İngiltere'nin NCSC'si saldırının "neredeyse kesin olarak" Rus ordusuna ait olduğunu açıkladı; Beyaz Saray da aynı değerlendirmeyi yaptı. Wired'a konuşan eski Beyaz Saray iç güvenlik danışmanı Tom Bossert'e göre toplam zarar 10 milyar doları aştı. Ekim 2020'de ABD Adalet Bakanlığı, Sandworm adıyla bilinen grupla ilişkilendirilen altı GRU subayı hakkında, NotPetya'yı da kapsayan suçlamalarla iddianame açtı. Rusya bu suçlamaları kabul etmedi.
Bugüne mirası
NotPetya, "tedarik zinciri saldırısı" kavramını yönetim kurullarının gündemine sokan olaydır. Ders basitti ama acıydı: güvendiğiniz yazılımın güncelleme kanalı, saldırganın en kısa yoludur. Bugün aynı ders başka biçimlerde tekrar ediyor. Bu hafta Optimizely'nin ele geçirilen script'i üzerinden 178 kurumun sitesine zararlı kod taşındığı bildirildi; Infoblox'taki tedarikçi ihlali de saldırganın kapıyı doğrudan değil, bir aracının üstünden çaldığını hatırlattı.
İkinci miras sigorta dünyasında kaldı. Bazı şirketlerin NotPetya zararı için sigortacılarıyla girdiği uyuşmazlıklarda "savaş istisnası" maddesi tartışıldı; devlet destekli bir siber saldırının "savaş eylemi" sayılıp sayılmayacağı sorusu, siber sigorta poliçelerinin bugünkü dilini şekillendirdi. Üçüncü miras da segmentasyondur: ağı düz bir ova gibi kuran kurumlar, tek bir muhasebe bilgisayarından bütün dünyadaki ofislerini kaybetti. WannaCry'ı anlattığım yazıda patch'in önemini konuşmuştuk; NotPetya, patch'li makinelerin bile çalınan kimlik bilgileriyle düşebileceğini gösterdi.
Arşivden not
Arşiv şunu fısıldıyor: kapıyı ne kadar sağlam kilitlerseniz kilitleyin, anahtarı verdiğiniz kişi kadar güvendesiniz. NotPetya'nın kurbanları dikkatsiz değildi; sadece her gün güncelleme alan sıradan bir programa güvenmişlerdi. Bugün kendi ağınıza bakarken şunu sorun: hangi tedarikçinin güncellemesi, sorgusuz sualsiz bütün ağıma ulaşabiliyor? Hikâyenin cevabı o sorunun içinde saklı.
Kaynaklar
- Wired — The Untold Story of NotPetya, the Most Devastating Cyberattack in History
- ESET WeLiveSecurity — TeleBots are back: Supply-chain attacks against Ukraine
- UK NCSC — Russian military 'almost certainly' responsible for destructive 2017 cyber attack
- ABD Adalet Bakanlığı — Six Russian GRU Officers Charged in Connection with Worldwide Deployment of Destructive Malware