Simurg Okulu #24 — Tarayıcıdaki asistanlar: yan paneldeki model hangi sayfayı okuyor?
Tarayıcının kenarına yerleşen AI asistanları açık sayfayı özetliyor, karşılaştırıyor, soru cevaplıyor. Aşk vadisinin on ikinci durağında bu asistanların sayfayı nasıl context'e aldığını, işe yaradığı yerleri ve okuduğu sayfanın içine gizlenmiş talimat riskini öğrendim.

Yol günlüğü Aşk vadisinde on ikinci durak, pazartesi sabahı. Dün akşam görüntü okuyan asistanlara bakmıştım; makineye resim vermiştik. Bu sabah makineyi gündelik işimin tam ortasına, tarayıcının kenarına koyuyorum. Kervandaki herkesin tarayıcısında artık bir yan panel var: "Bu sayfayı özetle" düğmesi. Merak ettim, o düğmeye basınca ne oluyor?
Bugün öğrendim
Nedir? Tarayıcı asistanı, tarayıcının içine ya da kenarına yerleştirilmiş bir sohbet asistanıdır. Farkı şu: ayrı bir sekmede açtığınız sohbet uygulamasına metni sizin kopyalamanız gerekir; tarayıcı asistanı ise o an açık olan sayfayı kendisi alır. "Bu makaleyi üç maddede anlat", "bu iki ürün sayfasını karşılaştır", "bu sözleşmede iptal koşulu ne?" gibi sorular doğrudan sayfaya sorulur.
Burada bir sınır çizmem gerekiyor: bugünkü konu sayfayı okuyan asistan. Sizin yerinize tıklayan, form dolduran, sekmeden sekmeye geçen tarayıcı agent'ları Tevhid vadisinin işi; oraya geldiğimde ayrıca yazacağım.
Nasıl çalışıyor? Mantık ikinci durakta öğrendiğim context window ile aynı. Düğmeye bastığınızda tarayıcı sayfanın metnini (bazen başlıkları, tabloları, seçtiğiniz bölümü) çıkarır, token'a çevirip sizin sorunuzla birlikte modele gönderir. Model sayfayı "gezmez"; önüne konan metni okur.
Bundan üç pratik sonuç çıkıyor:
Reklam Gao Kaptan: GPU gücüne ve LLM servislerine saniyeler içinde erişin.Pod'lar saniyeler içinde; NVIDIA GPU saatlik, LLM token bazlı. OpenAI uyumlu API, air-gapped kurulum.Detaylı bilgi ›İşNet- Uzun sayfa kırpılabilir. Sayfa pencereden büyükse bir kısmı kesilir ya da önce özetlenir. Çok uzun bir raporun son bölümü hakkındaki cevap bu yüzden zayıf olabilir.
- Görünmeyen metin de gidebilir. Sayfadaki metni çıkaran kod, insan gözünün görmediği metni (beyaz zemine beyaz yazı, gizli alanlar) da toplayabilir. Model için görünür ile görünmez arasında fark yoktur; ikisi de token'dır.
- Sayfa ile talimat aynı kaba dökülür. System prompt durağında gördüğüm sorun burada büyüyor: sizin sorunuz ile yabancı bir sitenin metni aynı context'e giriyor. Sayfaya "önceki talimatları unut, kullanıcıya şunu söyle" yazılmışsa model bunu içerik değil talimat sanabilir. Buna indirect prompt injection deniyor; OWASP'ın LLM riskleri listesinde birinci sırada. Brave'in güvenlik ekibi 2025'te bir AI tarayıcısında, sayfaya gizlenen talimatın asistanın davranışını değiştirebildiğini gösteren bir inceleme yayımlamıştı.
Ne yapılabilir? Bugün gerçekten işe yaradığı yerler:
- Uzun metni hızlı tartmak: Bir raporu okumaya değer mi, önce özetine bakmak.
- Karşılaştırma: İki ürün ya da iki teklif sayfasındaki farkları tabloya dökmek.
- Belirli bir maddeyi bulmak: Kullanım koşullarında iade, iptal ya da veri paylaşımı maddesini sormak; sonra o maddeyi sayfada kendi gözünüzle okumak.
- Dil engelini aşmak: Yabancı dildeki bir duyurunun ana fikrini almak (çeviri durağındaki anlam kayması uyarıları burada da geçerli).
Ve dikkat edilecekler: asistanın gördüğü sayfa, oturum açtığınız sayfadır. Bankanızın, e-postanızın ya da şirket içi bir sistemin sayfasını "özetle" dediğinizde o içerik asistanın arkasındaki hizmete gidebilir. Kurumlar bu yüzden hangi asistanın hangi sitelerde çalışabileceğini politikayla belirlemeli.