Anayasa Mahkemesi: KVKK'da yer almayan "alenileştirme amacı" ölçütüne dayanılarak ceza verilemez

Anayasa Mahkemesi (AYM), Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun verdiği bir idari para cezasına ilişkin bireysel başvuruda, Kurum uygulamasında sıkça başvurulan "alenileştirme amacı" ölçütünün tek başına cezaya dayanak yapılamayacağına hükmetti. AYM Genel Kurulu'nun 27 Ocak 2026 tarihli ve 2020/32193 başvuru numaralı kararı, 16 Haziran 2026 tarihli ve 33282 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Olay

Karar metnine göre bir sigorta şirketi, 2018'de bir kişiyi sigorta ürünü teklif etmek için aradı. Şirket, kişinin ad-soyad ve telefon bilgisine herkese açık bir hizmet ilan sitesinden ulaştığını belirtti. Kişinin şikâyeti üzerine Kurul, 7 Kasım 2019'da şirkete veri güvenliği yükümlülüğüne aykırılık gerekçesiyle 100.000 TL idari para cezası verdi. Sulh ceza hâkimliği ihlal tespitini korudu ancak alt sınırdan uzaklaşma gerekçesi gösterilmediği için cezayı 17.828 TL'ye indirdi; itirazlar reddedildi. Başvurucu şirket, 2020'de AYM'ye başvurdu.

Reklam Sponsorlu içerik alanıÜrün duyurularınızı ve etkinliklerinizi doğru kitleye ulaştırın.Haber içi · Detaylar ›

AYM ne dedi?

AYM, Anayasa'nın 38. maddesinde güvence altına alınan suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi. Gerekçeye göre KVKK'nın 5/2-d maddesi, ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilen verilerin açık rıza olmadan işlenmesine imkân tanıyor; ancak bu işlemenin "alenileştirme amacıyla sınırlı" olması gerektiği yönündeki ölçüt kanunda yer almıyor, yalnızca Kurum'un uygulama rehberinde bulunuyor. Mahkeme, kanunda açıkça düzenlenmemiş bir ölçüte dayanılarak idari para cezası verilmesini öngörülemez ve geniş bir yorum olarak değerlendirdi. Kararda ayrıca Kurul kararında şirketin neden veri sorumlusu sayıldığının ve ilk yayın yapılan sitenin sorumluluğunun tartışılmadığına dikkat çekildi.

AYM, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın ilgili sulh ceza hâkimliğine gönderilmesine hükmetti ve yargılama giderlerinin ödenmesine karar verdi. Mahkeme, kararın yeniden yargılamanın sonucuna ilişkin bir yönlendirme içermediğini de belirtti.

Neden önemli?

Karar, internette açıkça yer alan iletişim bilgilerinin pazarlama ve benzeri amaçlarla kullanılmasına ilişkin uyuşmazlıklarda, idari yaptırımların kanuni dayanağının daha açık gösterilmesi gerektiğine işaret ediyor. Bununla birlikte karar, alenileştirilmiş verilerin sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmiyor; hukukçular kararın etki alanını farklı biçimlerde yorumluyor.

Ne yapılmalı?

• Veri sorumluları, açık kaynaklardan elde edilen kişisel verileri hangi hukuki sebebe dayanarak işlediklerini yazılı olarak belgelemeli.
• Pazarlama aramaları ve mesajları için ticari elektronik ileti ve izin mevzuatı ayrıca gözetilmeli.
• Kurul kararlarına karşı itiraz süreçlerinde, kararın kanuni dayanağının açıkça gösterilip gösterilmediği değerlendirilmeli.